GÖREVSİZLİK KARARI ÜZERİNE TİCARET MAHKEMESİ’NE GÖNDERİLEN UYUŞMAZLIKLARDA DAVA ŞARTI ZORUNLU ARABULUCUK
Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde düzenlenmiş olup, “Bu Kanunun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” hükmünü içermektedir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 27.09.2022 tarih 2022/4240 E., 2022/6367 K. Sayılı “İçtihat Metni”;
“…31.01.2022 tarihinde tutanak düzenlendiği, verilen görevsizlik kararının 26.02.2022 tarihinde kesinleştiği ve görevli mahkeme olan Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/154 Esas sayılı dosyasında 28.2.2022 tarihinde açılan davanın arabuluculuk dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.İş bu davada, yukarıdaki kanuni düzenlemeler doğrultusunda davacı tarafından verilen görevsizlik kararı kesinleşmeden arabulucuya başvurulduğu ve son tutanagın bir örneğinin görevli asliye ticaret mahkemesinde davanın açıldığı tarih olan 28.2.2022 tarihinden önce dosyaya sunulduğu anlaşılmakla, mahkemece dosyaya sunulu bu tutanağın ilk dava açılmasından önce sunulması gerekçesi ile davanın dava şartı yokluğundan reddine dair verilen karar usul veyasaya aykırı olup, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olduğundan somut davaya ilişkin yerinde bulunan kanun yararına temyiz itirazlarının kabulü ile aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir…, Adalet Bakanlığı’nın 6100 sayılı HMK’nın 363. maddesine dayalı kanun yararına bozma isteğinine…”
Yargıtay İçtihat niteliğindeki güncel bu kararında görüleceği üzere görevsizlik kararı üzerine dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi ve görevli mahkemede uyuşmazlığın devam etmesini bir bütün olarak değerlendirmiştir. Şu aşamada görevsizlik kararının kesinleşmesinden önce zorunlu dava şartı olan arabulucuk şartının tamamlandığından dolayı verilen usulden red kararı bozmayı gerektirmiştir.
Bu kararın görüşüne göre görevsizlik kararının kesinleşme tarihi önem arz etmekte olup görevsizlik kararının kesinleşmesinden önceki bir tarihte, tayin edilen görevli mahkemenin zorunlu arabulucuk şartının sağlanması gerekmektedir. Kesinleşme tarihine kadar tamamlanan arabulcuk dava şartı , usulden red sebebi sayılmayacaktır.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 04.02.2021 tarihli ve 2020/3187 E. – 2021/762 K. sayılı ilam:
“… Somut olayda davacı vekili tarafından 28.05.2019 tarihinde asliye hukuk mahkemesinde dava açılmış, yargılama devam ederken 12.07.2019 tarihinde arabulucuya başvurulmuş ve tarafların uzlaşmadığına dair 06.08.2019 tarihinde tutanak düzenlenmiştir. İstanbul Anadolu 14.Asliye Hukuk Mahkemesi 2017/539 Esas sayılı dosyasında ticaret mahkemesinin görevli olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir. İstanbul 12.Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/358 Esas sayılı dosyasında 13.02.2020 tarihinde tensip düzenlemiştir. Elde ki dosyada istisnai olarak görevsiz mahkeme aşamasında bu eksikliğin giderildiği ve görevli mahkeme olan ticaret mahkemesinde davanın esasına girilmeden arabuluculuk işleminin tamamlandığı anlaşıldığından Mahkemece esasa girilerek karar verilmesi gerekirken tekrar davacıdan arabuluculuk Yasası gereklerini “anlaşmazlık tutanağının getirilmesi” istemek Yasanın uygulanmasındaki amacına da uygun düşmeyeceği, somut olayda HMK’nın 115/3. Maddesinde göz önüne alındığında dava şartı yokluğundan red kararı verilmesi doğru görülmemiştir…”
Bu kararın görünüşü ise yukarıdaki diğer ilgili karar ile bağdaşmamakta olup daha zaman açısından geniş bakılmıştır. Yargıtay bu kararında, görevsizlik kararının kesinleşmesi önem arz etmemekte olup görevli mahkemede esasa girilinceye kadar zorunlu dava şartı olan arabulucuk dava şartının tamamlanabilme imkanının yolu açılmıştır. Böylece görevsiz mahkemeden görevli mahkemeye gelen dosyada esasa girilene kadar zorunlu arabulucuk dava şartı tamamlanabilecektir.