Aksi Bir Delil Sunulamaması Halinde Tenkis Davasında Hak Düşürücü Sürenin Dava Tarihi Değil Daha Sonraki Bir Tarih Olarak Değerlendirilmesi Gerektiği

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi Esas No: 2016/6493 Karar No: 2019/1739 Karar Tarihi: 11.03.2019

ÖZET: Bilindiği üzere; tenkis davalarında hak düşürücü süreyi düzenleyen Türk Medeni Kanununun 571. maddesinde iki ayrı ilkeye yer verilmiştir. Birincisi saklı payın ihlal edildiğini öğrenme gününü esas alan bir yıllık süre, diğeri ise, vasiyetnameler için açıldıkları günden, tenkise tabi diğer bütün tasarruflar için de miras bırakanın ölüm tarihinden itibaren on yıllık süredir. Somut olayda, davacı temliki, 16.02.2012 tarihinde açılan ortaklığın giderilmesi davası devam ederken öğrendiğini iddia etmiş, bunun aksi bir delil davalı tarafından ileriye sürülmemiştir. Bu durumda hak düşürücü süre hesaplanırken dava tarihi değil, daha sonraki bir tarihin gözetilmesi gerektiği kuşkusuzdur. Dolayısıyla eldeki davada hak düşürücü sürenin geçtiği söylenemez. Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 565/4. maddesi gereğince mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmaların tenkise tabi olduğu kuşkusuzdur. Ne var ki, TMK ‘nın 565/4. maddesi gereğince mirasbırakanın bu işlemi mirasçıların saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacı ile yaptığı kanıtlanmış değildir. Davanın reddedilmesi bu gerekçe ve sonucu itibari ile doğrudur. Davacının yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, karar verilmiştir.

(4721 S. K. 565, 571)

Taraflar arasında görülen davada;
Davacı, dava konusu … parsel sayılı taşınmaz mirasbırakan babaları …’ün bedelini ödeyerek satın alıp davalı … adına tescil ettirdiğini işlemin mirastan mal kaçırma amacıyla ve muvazaalı olarak yapıldığını, saklı payının ihlal edildiğini ileri sürerek, 10.000 TL saklı pay bedelinin tahsilini istemiştir.

Davalı, taşınmaz bedelinin tarafından ödendiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Karar, davacı vekilince süresinde temyiz edilmiş olmakla, Tetkik Hakimi …’un raporu okundu, düşüncesi alındı. Dosya incelendi, gereği görüşülüp, düşünüldü.

KARAR
Dava, tenkis isteğine ilişkindir.
Davacı, dava konusu … parsel sayılı taşınmazın mirasbırakan babaları … tarafından satın alınıp davalı … adına tescil ettirdiğini işlemin mirastan mal kaçırma amacıyla ve muvazaalı olarak yapıldığını, saklı payının ihlal edildiğini ileri sürerek, 10.000 TL saklı pay bedelinin tahsilini istemiştir.
Davalı, taşınmazın bedelinin tarafından ödendiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dosya içeriği ve toplanan delillerden, mirasbırakan …’ün 23.10.2011 tarihinde ölümü üzerine davacı oğlu …, davalı oğlu … ile dava dışı eşi …’nin mirasçı olarak kaldıkları, 17901 parsel sayılı taşınmaz … adına kayıtlı iken 16.03.2001 tarihinde satış suretiyle davalı … ‘e temlik edildiği anlaşılmaktadır.

Bilindiği üzere; tenkis davalarında hak düşürücü süreyi düzenleyen Türk Medeni Kanununun 571. maddesinde iki ayrı ilkeye yer verilmiştir. Birincisi saklı payın ihlal edildiğini öğrenme gününü esas alan bir yıllık süre, diğeri ise, vasiyetnameler için açıldıkları günden, tenkise tabi diğer bütün tasarruflar için de miras bırakanın ölüm tarihinden itibaren on yıllık süredir.

Somut olayda, davacı temliki, 16.02.2012 tarihinde açılan ortaklığın giderilmesi davası devam ederken öğrendiğini iddia etmiş, bunun aksi bir delil davalı tarafından ileriye sürülmemiştir. Bu durumda hak düşürücü süre hesaplanırken dava tarihi değil, daha sonraki bir tarihin gözetilmesi gerektiği kuşkusuzdur. Dolayısıyla eldeki davada hak düşürücü sürenin geçtiği söylenemez.

Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 565/4. maddesi gereğince mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmaların tenkise tabi olduğu kuşkusuzdur. Ne var ki, TMK ‘nın 565/4. maddesi gereğince mirasbırakanın bu işlemi mirasçıların saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacı ile yaptığı kanıtlanmış değildir. Davanın reddedilmesi bu gerekçe ve sonucu itibari ile doğrudur.

Davacının yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı 15.20.-TL. bakiye onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına, 11.03.2019 tarihinde oybirliği ile karar verildi.