Koronavirüs’ün Çek/Senetlere Etkisi : Hamil Açısından

Hamil/alacaklı bakımından Koronavirüs salgınının ve oluşan hastalığın en belirgin olumsuz etkisi; 65 yaşından büyük olunmasından veya kronik hastalık bulunmasına bağlı olarak sokağa çıkılamaması ve ya yaşanan hastalıktan dolayı hastanede bulunuluyor oluşu ve yahut da kamu görevlilerinin çağrısı karşısında fiilen “evde kalma”dan ötürü gündeme gelmektedir. Bu açıdan bakıldığında, hukuki veya fiili engeller karşısında çek ibrazı maksadı ile bankaya gidemeyecek durumda olan çek alacaklısını, hem TTK hem de salgın döneminde çıkarılan özel yasal düzenleme korumaktadır.

“Mücbir sebepler” kenar başlığını taşıyan TTK m. 811’in ilk fıkrası uyarınca “kanunen belirli olan süreler içinde çekin ibrazı veya protesto edilmesi veya buna denk bir belirlemenin yapılması, bir devletin mevzuatı veya herhangi bir mücbir sebep gibi aşılması imkansız bir engel nedeniyle gerçekleştirilememiş ise, bu işlemler için belirli olan süreler uzar”.

Maddenin geri kalan fıkralarında bu uzamanın şekli, süresi, mücbir sebebin anlamı, alacaklının bu hallerde yapması gerekenler ve hatta ibraz zorunluluğunun tamamıyla ortadan kalkmasına yönelik özel kurallar getirilmiştir. (Örneğin;TTK m. 811/2-5).

Bir yandan 25.03.2020 tarih ve 7226 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile özel olarak süreler ile alakalı bir belirleme yapıldığı için TTK m. 811’in ayrıntılarına girmeyi gerekli görmüyoruz. Anılan 7226 sayılı Kanun geçici madde. 1 hükmü uyarınca “(1) Covid-19 salgın hastalığının ülkemizde görülmüş olması sebebiyle yargı alanındaki hak kayıplarının önlenmesi amacıyla; a) Dava açma, icra takibi başlatma, başvuru, şikayet, itiraz, ihtar, bildirim, ibraz ve zamanaşımı süreleri, hak düşürücü süreler ve zorunlu idari başvuru süreleri de dahil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm süreler…13/3/2020 (bu tarih dahil) tarihinden…itibaren 30/4/2020 (bu tarih dahil) tarihine kadar durur. Bu süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Durma süresinin başladığı tarih itibarıyla, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan süreler, durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün uzamış sayılır. Salgının devam etmesi halinde Cumhurbaşkanı durma süresini altı ayı geçmemek üzere bir kez uzatabilir ve bu döneme ilişkin kapsamı daraltabilir…”.

Değerlendirecek olursak bu düzenleme çatısı altında göre çekin ibrazı süreleri, 30.04.2020 tarihine kadar duracak ve bu tarihten itibaren özel düzenlemedeki kurallar kapsamında yeniden işlemeye başlayacak ve hatta bazı hallerde yeniden işlemeye başlamasından itibaren kalan süreden de daha fazla bir ibraz süresi elde edilmiş olacaktır. İşte çek alacaklısının buradaki süreler içinde çeki ibraz ederek ödeme talebinde bulunması, süresi içinde ibraz sayılacak ve alacaklı, -çekin üzerine yazılı olarak işlenmiş düzenleme tarihinden çok sonraki ödeme istemine rağmen- hak kaybına uğramayacaktır.